ملاک های شغل حلال
ذهنیت ما و نسل جدید دارای دو ترجمان از شغل خوب است.
نسل کنونی آن گونه که در شبکههای مجازی و نوشته هایشان می بینیم شغل مناسب و راحت تر و یک شبه ره صد ساله را پیمودن میدانند.
مثل شغل آقای رویسیون مدیگان دانشجوی ۲۲ سالهای که از راه امتحان کردن و خوابیدن روی تشکهای یک شرکت ماهیانه هزار پوند دستمزد می گیرد
و یا منحصر کردن مشاغل سخت مثل بدلکاری در سینما ...
اما واقعیت این نیست، این جهان پنداری ساخته و پرداخته هالیوود و استعمار است تا اقتصاد توهمی را با آدمهای توهم زده بیامیزند.
واقعیت در کلام رسول گرامی اسلام است که می فرمایند:
عبادت 10 جزء دارد که 9 جزء آن طلب روزی حلال است(بحار جلد 103صفحه 91)
کار فکری، کار یدی:
غالب دستاندرکاران مشاغل از این نکته شکایت میکنند که افرادی که مدارک تحصیلی دریافت می کنند شان خود را بالاتر از آن میدانند که کارهای یدی انجام بدهند بلکه کارهای فکری و مدیریت مطابق با شانشان انجام میدهند.
این اندیشه در آینه تاریخ مردود است چراکه بزرگترین متفکر جهان بشری که اندیشمندان جهان ایشان را به بزرگی یاد کردهاند و ستودهاند یعنی علی بن ابیطالب علیه السلام پیشوای افرادی است که کارهای یدی و طاقتفرسا انجام میدهند این بزرگ مرد می فرماید:
بهترین کارها آن است که انجام آن را سخت یابی و خود را به آن وادار نمایی (مجموعه کبیر، نهج البلاغه صفحه 854 حکمت249)
کار و سحرخیزی
شیوه زندگی بزرگان دین چگونه است؟
امام صادق علیه السلام می فرمایند: جدیت و تلاش کنید هر گاه نماز صبح بگذارید و بازگشتید، صبحگاهان در پی روزی روید و کسب حلال کنید چرا که خدای عزوجل روزیتان دهد و یاریتان سازد.
پیامبران و پرهیز از ارتزاق بیت المال
امیر مومنان علی (ع)می فرمایند :خداوند عزوجل به داوود سلام الله فرمود که تو بنده خوبی هستی به شرط آنکه از بیتالمال ارتزاق نکنی و با دستان خویش کار کنی.
داوود سلام الله علیها چهل روز گریست. آنگاه خداوند به آهن وحی فرمود که برای بندهام داوود نرم شو. آهن به فرمان خدا برای او نرم شد و داوود سلام الله هر روز زره می ساخت و آن را به هزار درهم می فروخت و از بیت المال بینیاز شد.
کار در قرآن
لغت "سعی" 22 بار در قرآن مجید آمده است با معانی متفاوت.
در بعضی از موارد به: تلاش در تخریب
در بعضی : تلاش بر فساد در زمین
در بعضی: سعی بین صفا و مروه
در بعضی: نتیجه عمل
و ...
و مهمترین عبارت قرآنی در رابطه با کار در آیه 39 سوره نجم آمده است
وَ أَنْ لَیسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعی
نشان میدهد که مالکیت در اسلام نه بر اساس اصالت سود و نه اصالت سرمایه بلکه بر اساس " اصالت کار " است.
در آیه 42 سوره نجم بعد از اینکه می فرماید: برای انسان بهرهای جز سعی و کوشش نیست. می گوید: وَ أَنَّ سَعْیهُ سَوْفَ یری و اینکه تلاش او به زودی دیده می شود.
ارزش کارها و اعمال
رسول گرامی اسلام در بیانی می فرمایند: إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ و خَواتیم
یعنی: ارزش کارها به نیات و نتایج آن وابسته است.
این بیان یک راهبرد مهم برای نظام ارزش گذاری کار محسوب می شود
کار و شغل و عمل ما با چه نیتی آغاز شد؟
سود محور بوده یا با قصد ارائه خدمت؟
بعد از اتمام کار نتایج آن چه بوده ؟
این راهبرد مهم میتواند در تمام مشاغل ادارات، وزارتخانهها و نهادها ابزار موثر برای ارزشگذاری کار باشد.
(مجموعه کبیر،بخش نهج الفصاحه ص 127)
شغل انبیا (اشتغال ائمه هدات، کارگری، سیره انبیا و امامان )
اشتغال انبیاء
نگاهی به شغل انبیاء عظام می تواند برای ما به عنوان یک فرد و برای جامعه ما به عنوان یک الگوی جالب باشد.
حضرت آدم(ع) : کشاورزی
حضرت ادریس(ع) : خیاطی
حضرت نوح (ع) : نجاری
حضرت ابراهیم (ع) : کشاورزی _دامداری
حضرت یعقوب (ع) : دامداری
حضرت ایوب (ع) : دامداری و زراعت
حضرت شعیب(ع) : شبانی و کارگری
حضرت موسی (ع) : شبانی و کارگری
حضرت داوود (ع) : زره سازی و آهنگری
حضرت هود (ع) : تجارت
حضرت صالح (ع) : تجارت
حضرت لوط (ع) : زراعت
حضرت سلیمان(ع) : حصیربافی حکومت
حضرت عیسی (ع) : نجاری
حضرت محمد( ص) : تجارت_ صیادی _شبانی
( سایت تبیان دات نت منابع هر مورد را به تفصیل ذکر نموده است)
شاهد هستیم که مشاغلی چون واسطهگری، استادی دانشگاه، بورس، بیمه و نظایر اینها در مشاغل انبیاء با آن سطح معرفت و علمی بالا مشاهده نمیشود.
اشتغال ائمه هدات:
امام علی (ع) حفر چاه، ایجاد نخلستان کارگری آبار علی (ع) در کنار مدینه هنوز موجود است. (مستدرک- جلد 13-صفحه 25)
علیبن حمزه از پدرش نقل می کند که گفت: ابوالحسن امام موسی کاظم (ع) را دیدم که در زمین متعلق به خودش کار می کرد و غرق عرق شده بود عرض کردم فدایت شوم، کارگران شما کجایند؟
فرمودند: ای علی کسانی با دست خود در زمین خودش کار کردند که از من و پدرم بهتر بودند. گفتم کدام کسان؟ فرمود: رسول خدا و امیر مومنین و همه پدرانم که با دست خود کار می کردند.
با دست خود کار کردن کار پیامبران و رسولان و اوصیا و صالحان است. (منبع الحیاه جلد 5 صفحه 477)
کارگری سیره انبیاء و امامان:
در سیره پیامبران و ائمه هدات مشاهده میکنیم که این بزرگواران اعتقاد وافری به کار فیزیکی و یدی داشتهاند.
خدا در قران درباره حضرت داوود (س)میفرمایند: به او فن زره سازی را که به سود شماست، آموختهایم تا شما را در جنگهایتان از آسیبهای سخت سلاحها حفظ کند.پس آیا شما سپاسگزار نعمتهای ما خواهید بود؟ سوره انبیاء آیه 80
منبع:
کتاب در آمد و شغل از رسائل الطیب دکتر مهدی دانش
گردآوری شده توسط واحد فرهنگی خانه احسان
